Boş Gebelik Nedir? Boş Gebelik Belirtileri ve Nedenleri

Boş gebelik, tıbbi literatürdeki adıyla anembriyonik gebelik; döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşip gebelik kesesi oluşturmasına rağmen, kesenin içinde embriyonun hiç gelişmemesi veya gelişiminin çok erken evrede durmasıdır. Halk arasında sıklıkla “su gebeliği” ya da “kese var bebek yok” şeklinde ifade edilen bu durumda plasenta dokusu büyümeye devam ederek gebelik hormonlarını yükseltir ve vücuda hamilelik sinyalleri gönderir. Sonuç olarak gebelik testleri pozitif çıkıp tüm fiziksel belirtiler yaşansa da ultrasonografik incelemede sadece içi sıvı dolu boş bir kese izlenir ve canlı bir fetüs gelişimi söz konusu değildir.

Boş Gebelik Nedir ve Vücutta Neler Olur?

Bir gebeliğin başlangıcı, aslında muazzam bir organizasyon gerektirir. Normal bir süreçte sperm ve yumurta birleştiğinde “zigot” adını verdiğimiz o ilk mucizevi hücre oluşur. Bu hücre hızla bölünerek rahim içine doğru yolculuğa başlar. Rahim duvarına tutunduğu anda, hücre topluluğu iki ana göreve ayrılır. Bir grup hücre, bebeğin içinde büyüyeceği evi yani gebelik kesesini ve plasentayı oluşturmakla görevlendirilir. Diğer grup hücre ise “embriyoblast” adını alır ve bebeğin kendisini oluşturmak üzere programlanır.

Boş gebelik tablosunda, işte tam bu aşamada biyolojik bir iletişim kopukluğu yaşanır. Plasentayı ve keseyi oluşturacak olan hücreler görevlerini kusursuzca yapmaya devam ederler. Rahim duvarına yerleşirler, keseyi büyütürler ve hatta hamilelik hormonu olarak bildiğimiz Beta HCG hormonunu salgılamayı sürdürürler. Ancak bebeği oluşturacak olan iç hücre grubu ya hiç gelişmez ya da gelişimini o kadar erken bir safhada durdurur ki biz ultrasonda sadece içi sıvı dolu, siyah bir kese görürüz.

Burada anlamanız gereken en kritik nokta şudur: Vücudunuz sizi kandırmıyor. Hormonal olarak gerçekten hamilesiniz. Plasenta dokusu canlı olduğu için mide bulantılarınız, baş dönmeleriniz gerçektir. Sadece, bu sahnenin başrol oyuncusu olan embriyo, gelişim sürecine dahil olamamıştır. Biz hekimler için bu durum rahmin gereksiz yere büyümesini engellemek ve hormonal döngüyü normale döndürmek adına doğru yönetilmesi gereken tıbbi bir süreçtir.

Boş Gebelik Neden Olur ve Kimlerin Başına Gelir?

Bu teşhisi koyduğumda hastalarımın gözlerinde gördüğüm ilk ifade suçluluk oluyor. “Acaba ağır mı kaldırdım?”, “Geçen hafta çok mu stresliydim?”, “Yediğim bir şey mi dokundu?” gibi sorularla kendilerini sorgulamaya başlıyorlar. Size bir hekim olarak en net cevabım şudur: Hayır, bu süreçte sizin yaptığınız veya yapmadığınız hiçbir şey bu sonuca neden olmadı. Bu durum tamamen biyolojik bir “kalite kontrol” mekanizmasıdır.

Boş gebelik vakalarının çok büyük bir kısmı, döllenme anında meydana gelen kromozomal hatalardan kaynaklanır. Sperm ve yumurta birleşirken genetik materyallerini bir araya getirirler. Bu birleşme sırasında, tamamen rastlantısal olarak kromozom sayısında bir eksiklik veya fazlalık oluşabilir. Doğa, bu noktada devreye girer ve oluşan bu yapının sağlıklı bir insana dönüşemeyeceğini fark eder. Enerjisini, yaşamla bağdaşmayacak bir gebeliği devam ettirmek yerine süreci durdurmaya harcar. Yani aslında boş gebelik, sağlıksız bir doğumun engellenmesi adına vücudun verdiği koruyucu bir tepkidir.

Elbette sadece genetik hatalar değil bazı yapısal ve çevresel faktörler de bu süreci tetikleyebilir. Özellikle ileri anne yaşı, yumurta rezervindeki kalite düşüşü veya spermdeki DNA hasarları riski bir miktar artırabilir. Ancak unutmayın ki bu durum 20 yaşındaki bir kadının da 40 yaşındaki bir kadının da başına gelebilir. Çoğu zaman tekrarlayan bir sorun değil o aya özgü bir talihsizliktir.

Anembriyonik gebelik riskini artıran veya etiyolojide rol oynayan bazı faktörler şunlardır:

• Kromozomal anormallikler
• İleri anne yaşı
• Sperm DNA hasarı
• Yumurta kalitesi düşüklüğü
• Hormonal dengesizlikler
• Rahim içi yapısal sorunlar
• İmmünolojik faktörler
• Pıhtılaşma bozuklukları

Boş Gebelik Belirtileri Nelerdir ve Nasıl Hissedilir?

Boş gebeliğin en zorlayıcı yanı başlangıçta tamamen sağlıklı bir gebelik gibi davranmasıdır. Vücudunuzdaki Beta HCG hormonu yükseldiği için, bir hamileliğin getirdiği tüm klasik belirtileri yaşarsınız. Sabahları uyandığınızda mideniz bulanabilir, göğüslerinizde dolgunluk ve hassasiyet hissedebilirsiniz, sürekli uyuma isteği duyabilirsiniz. Bu dönemde yaptığınız idrar testleri pozitif çıkar, kan testlerinizde değerleriniz yükselir. Her şey yolunda gidiyor gibi görünür.

Ancak embriyo gelişmediği için, bir noktadan sonra vücut sinyal vermeye başlar. Hormon artışı, sağlıklı bir gebelikte olması gereken o dik ivmeyi kaybeder ve plato çizmeye başlar. İşte bu aşamada, hastalarımız belirtilerin değiştiğini fark edebilir.

Klinik olarak karşılaştığımız ve hastalarımızın bize tarif ettiği en yaygın belirtiler şunlardır:

• Adet gecikmesi
• Sabah bulantıları
• Göğüslerde hassasiyet
• Halsizlik
• Uyku hali
• Lekelenme tarzı kanama
• Kahverengi vajinal akıntı
• Gebelik belirtilerinin aniden kesilmesi
• Kasık ağrısı
• Karın krampları

Özellikle gebelik belirtilerinin (bulantı gibi) bıçak gibi kesilmesi ve ardından gelen lekelenmeler, vücudun “Bu gebelik ilerlemiyor” mesajını verdiğinin en önemli göstergesidir. Kramp tarzındaki ağrılar ise rahmin, içindeki boş keseyi dışarı atmak için kasılmaya başladığını gösterir.

Boş Gebelik Tanısı Ultrasonda Nasıl Konulur?

Tanı koyma süreci, biz hekimler için de hastalarımız için de sabır gerektiren hassas bir süreçtir. Sadece kan testine bakarak “boş gebelik” demek mümkün değildir; çünkü kan değerleri yükselmeye devam edebilir. Kesin tanı için mutlaka ultrasonografik görüntüleme gerekir. Biz genellikle transvajinal ultrasonu tercih ederiz çünkü karından yapılan ultrasona göre çok daha detaylı ve erken dönemde bilgi verir.

Erken gebelik muayenesinde bizim belli kilometre taşlarımız vardır. Önce gebelik kesesini görürüz. Ardından bu kesenin içinde “yolk sac” (yolk kesesi) dediğimiz, yüzük benzeri küçük bir halkanın oluşmasını bekleriz. Bu halka, bebeğin ilk beslenme çantasıdır. Daha sonra da embriyonun kendisini ve kalp atışlarını görmeyi hedefleriz. Boş gebelikte ise kese büyür, ancak içi karanlık ve boş kalır.

Tanı koyarken acele etmemek, tıbbi etiğin en önemli kuralıdır. Bazen geç döllenme olabilir; yani yumurtlama gününüz sandığınızdan daha geç gerçekleşmiştir ve gebelik aslında hesapladığınızdan daha küçüktür. Bu yüzden tek bir muayene ile hemen karar vermeyiz.

Boş gebelik tanısını kesinleştirmek için kullandığımız tıbbi kriterler şunlardır:

• 25 mm üzeri kese çapı
• Yolk kesesi yokluğu
• Embriyo izlenmemesi
• Düzensiz kese görünümü
• Yavaş büyüyen kese
• HCG artış azlığı

Eğer ilk muayenede şüpheli bir durum varsa, hastamızı mutlaka 7 ila 10 gün sonra tekrar çağırırız. Bu sürenin sonunda kesede hala bir canlanma yoksa, tanı kesinleşmiş olur.

Boş Gebelik Tedavisi Nasıl Yapılır ve Hangi Yöntem İyidir?

Tanı kesinleştikten sonra, hastamızla karşılıklı oturup yol haritamızı belirleriz. Önümüzde temel olarak üç seçenek vardır ve hangisinin sizin için en uygun olduğuna tıbbi geçmişinize ve psikolojik durumunuza göre karar veririz. Ancak modern tıpta ve özellikle doku koruyucu yaklaşımı benimseyen hekimler olarak bizim eğilimimiz, sürecin kontrollü bir şekilde sonlandırılması yönündedir.

Birinci seçenek beklemektir. Vücut, bir süre sonra progesteron desteğini çeker ve düşük süreci doğal olarak başlar. Ancak bu bekleme süreci bazen haftalarca sürebilir. Hasta için “içinde yaşamayan bir gebelikle dolaşma” fikri psikolojik olarak çok yıpratıcıdır. Ayrıca düşük başladığında evde mi, işte mi, yolda mı olacağınızı bilemezsiniz. Şiddetli kanama ve ağrı riski, bu seçeneği günümüzde daha az tercih edilir hale getirmiştir.

İkinci seçenek ilaçla düşük yaptırmaktır. Bazı ilaçlar verilerek rahim kasılmaları başlatılır. Bu yöntem cerrahi gerektirmez gibi görünse de yoğun ağrılı bir süreçtir ve her zaman tam temizlik sağlamayabilir. İçeride parça kalması durumunda sonradan yine müdahale gerekebilir.

Üçüncü ve bizim “Altın Standart” olarak gördüğümüz yöntem ise vakum aspirasyon ile tahliyedir. Özellikle genital estetik ve doku sağlığına önem veren bir hekim olarak rahmin iç tabakasına (endometrium) en az zarar veren, gelecekteki doğurganlığı en iyi koruyan yöntemin bu olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Vakumlu Kürtaj Yöntemi Nedir ve Neden Tercih Edilmelidir?

Kürtaj kelimesi toplumda genellikle korkutucu bir tınıya sahiptir ve akıllara eski usul “kazıma” işlemlerini getirir. Ancak günümüz teknolojisinde uyguladığımız vakumlu aspirasyon yöntemi, o eski metal aletlerle yapılan işlemlerden tamamen farklıdır. Artık rahim içini metal kaşıklarla (küretlerle) kazımıyoruz.

Vakumlu işlemde, “Karman kanülü” adını verdiğimiz, pipet benzeri, ucunda delikleri olan esnek ve steril plastik borucuklar kullanıyoruz. Bu plastik uçlar rahim dokusuna zarar vermez, rahmi delme riski neredeyse yoktur. İşlem sırasında bu kanülü rahim ağzından nazikçe içeri yerleştiriyoruz ve özel bir enjektör mekanizmasıyla negatif basınç (vakum) oluşturarak içerideki gebelik materyalini çekiyoruz.

Bu yöntemi tercih etmemizin en önemli nedeni “dokuya saygı” prensibidir. Rahim içi, gelecekteki bebekleriniz için bir yataktır. Bu yatağın yapısının bozulmaması, yapışıklık olmaması (Asherman sendromu) hayati önem taşır. Vakum yöntemi, rahim duvarını travmatize etmeden sadece tahliye edilmesi gereken dokuyu alır.

Vakumlu aspirasyon işleminin hastalara sağladığı avantajlar şunlardır:

• Doku hasarı olmaması
• Kısa işlem süresi
• Düşük enfeksiyon riski
• Hızlı iyileşme
• Daha az kanama
• Daha az ağrı
• Rahim yapışıklığı önlenmesi

İşlem Sırasında Ağrı Hissedilir mi ve Anestezi Nasıl Olur?

Hastalarımın en büyük endişesi işlem sırasında acı çekip çekmeyecekleridir. Bu konuda içiniz çok rahat olsun. Günümüzde bu işlemleri “sedasyon anestezisi” altında gerçekleştiriyoruz. Sedasyon, genel anestezi gibi ağır bir narkoz değildir. Sizi boğazınızdan bir makineye bağlamayız, solunumunuz kendiliğinden devam eder.

Sadece damar yolundan verilen özel bir ilaçla, saniyeler içinde derin ve huzurlu bir uykuya dalarsınız. İşlem 5 ila 10 dakika kadar sürer ve siz bu sırada hiçbir şey hissetmezsiniz, hiçbir ses duymazsınız. İşlem bittiği anda ilacı keseriz ve sanki sabah uykusundan uyanır gibi uyanırsınız. Çoğu hastam uyandığında “Bitti mi gerçekten?” diye sorar. İşlem sonrası klinikte 1-2 saat dinlendikten sonra yürüyerek evinize gidebilirsiniz.

Boş Gebelik Sonrası İyileşme Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Vakumlu işlem sonrası fiziksel iyileşme inanılmaz derecede hızlıdır. Ertesi gün işinize veya sosyal hayatınıza dönebilirsiniz. Ancak rahminizin kendini toparlaması için birkaç hafta boyunca uymanız gereken bazı kurallar vardır. İşlemden sonra adet sancısına benzer hafif kasık ağrılarınız olabilir, bu rahmin küçülmeye çalıştığını gösterir ve normaldir.

İlk günlerde lekelenme tarzında kanamalarınız olabilir, sonra kesilip 3-4 gün sonra tekrar başlayabilir. Bunların hepsi iyileşme sürecinin parçasıdır. Bizim için önemli olan enfeksiyon riskini sıfıra indirmektir. Rahim ağzı işlem sırasında çok az da olsa açıldığı için, bakterilerin yukarı çıkmasını engellemek zorundayız.

İyileşme sürecinde dikkat etmeniz gereken yasaklar ve kurallar şunlardır:

• Ayakta duş almak
• Küvetten uzak durmak
• Denize girmemek
• Havuz kullanmamak
• Tampon kullanmamak
• Cinsel ilişkiden kaçınmak
• Vajinal duş yapmamak
• Ağır kaldırmamak
• İlaçları düzenli kullanmak
• Hijyene özen göstermek

Cinsel yaşam yasağı genellikle 2 hafta kadar sürer. Bu süre, rahim ağzının tamamen kapanması ve enfeksiyon bariyerinin yeniden oluşması için gereklidir.

Boş Gebelik Tekrar Eder mi ve Sonrasında Sağlıklı Gebelik Olur mu?

Belki de cevabını en çok merak ettiğiniz soru: “Bir daha anne olabilecek miyim?” Cevabım kocaman bir “Evet”. Boş gebelik geçirmiş olmanız, sizin kısır olduğunuzu veya vücudunuzda kalıcı bir sorun olduğunu göstermez. Aksine, hamile kalabildiğinizi kanıtlar.

Daha önce de bahsettiğim gibi, bu durum genetik bir piyango gibidir ve o aya özel bir şanssızlıktır. Tekrarlama riski son derece düşüktür, yüzde 1’in altındadır. Bir sonraki gebeliğinizin tamamen sağlıklı olma ihtimali, hiç bu durumu yaşamamış herhangi bir kadınla aynıdır. Vakum yöntemiyle yapılan temiz işlem sayesinde rahminiz de zarar görmediği için, doğurganlığınız korunmuş olur.

Genellikle işlemden sonraki ilk adetinizi 4 ila 6 hafta içinde görürsünüz. Vücut hormonlarınızın sıfırlanması ve rahim iç duvarının (endometrium) kendini yenileyip kalınlaşması için genellikle 2 adet dönemi beklemenizi öneririz. Bu kısa moladan sonra, folik asit desteğinizi alarak yeniden gebelik planlayabilirsiniz.

Genital Estetik Uzmanı Bu Süreçte Neden Önemlidir?

“Sadece bir gebelik tahliyesi için neden genital estetikle ilgilenen bir doktora gideyim?” diye düşünebilirsiniz. Aslında cevap, “bütünsel yaklaşım” felsefesinde gizlidir. Bizim bakış açımıza göre, bir kadının genital organları sadece üreme işlevini yerine getiren mekanik yapılar değildir; aynı zamanda kadının özgüvenini, cinsel yaşam kalitesini ve estetik algısını oluşturan bir bütündür.

Standart bir yaklaşımda hedef sadece “rahmi boşaltmaktır”. Ancak estetik vizyona sahip bir uzman, işlem sırasında dokulara maksimum özeni gösterir. Rahim ağzını zorlamadan, serviksin o hassas elastik yapısını bozmadan çalışır. Bu ileride oluşabilecek rahim ağzı yetmezliği veya travmatik yırtıkların önüne geçer.

Ayrıca hasta anestezi altındayken vajinal bölgedeki diğer sorunları da değerlendirme şansımız olur. Önceki doğumlardan kalan kötü iyileşmiş dikiş izleri, iç dudaklarda rahatsız edici sarkmalar veya vajinal genişleme gibi problemler bu sırada tespit edilebilir. Boş gebelik süreci atlatıldıktan ve iyileşme tamamlandıktan sonra, hastamızın kendini daha iyi hissetmesi için lazerle vajinal sıkılaştırma veya renk açma gibi destekleyici tedaviler planlayabiliriz.

Boş gebelik sonrası uygulanabilecek destekleyici estetik tedaviler şunlardır:

• Lazer vajinal sıkılaştırma
• Genital renk açma
• Dikiş izi düzeltme
• Labioplasti
• PRP uygulamaları
• Nemlendirme tedavileri